Công ty sản xuất giày: Mô hình OEM, ODM và nhãn riêng

Ngành công nghiệp giày dép toàn cầu bao gồm nhiều mô hình doanh nghiệp, từ thương hiệu tự phát triển sản phẩm đến nhà máy sản xuất theo yêu cầu của đối tác. Đối với các thương hiệu giày dép, nhà nhập khẩu, nhà bán buôn và nhà bán lẻ, việc hiểu rõ sự khác biệt về vai trò, phạm vi dịch vụ và phương thức sản xuất là cơ sở để lựa chọn đối tác phù hợp.

Bài viết này giới thiệu các mô hình doanh nghiệp phổ biến trong ngành sản xuất giày dép và những yếu tố cần cân nhắc để xây dựng quan hệ hợp tác hiệu quả.

1. Công ty sản xuất giày là gì?

Công ty sản xuất giày là doanh nghiệp tham gia vào hoạt động sản xuất giày dép, phục vụ thương hiệu của chính mình hoặc sản xuất cho các doanh nghiệp khác.

Tùy theo mô hình hoạt động, công ty có thể thực hiện các công đoạn như chuẩn bị vật liệu, gia công linh kiện, lắp ráp giày, hoàn thiện sản phẩm, phát triển mẫu hoặc phối hợp với nhà cung cấp bên ngoài.

Khách hàng của các công ty này có thể bao gồm:

• Thương hiệu giày dép phát triển bộ sưu tập riêng.
• Nhà nhập khẩu tìm nguồn hàng cho thị trường mục tiêu.
• Nhà bán buôn cung cấp sản phẩm cho nhà bán lẻ và nhà phân phối.
• Doanh nghiệp bán lẻ phát triển dòng giày mang thương hiệu riêng.
• Doanh nghiệp cần đối tác sản xuất cho một dòng sản phẩm cụ thể.

Phạm vi dịch vụ không giống nhau giữa các nhà sản xuất. Một số công ty chủ yếu tập trung vào sản xuất, trong khi những đơn vị khác có thể hỗ trợ thêm việc phát triển mẫu, tư vấn kỹ thuật, phối hợp đóng gói hoặc chuẩn bị một số hoạt động liên quan đến xuất khẩu.

Vì vậy, bên mua cần phân biệt giữa những dịch vụ được giới thiệu chung và những công việc mà nhà sản xuất thực sự có thể đảm nhận cho dự án cụ thể.

2. Tìm hiểu các mô hình kinh doanh chính trong sản xuất giày dép

Trước khi liên hệ nhà cung cấp, doanh nghiệp nên hiểu cách thức hoạt động của các mô hình sản xuất khác nhau. Lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào mức độ kiểm soát thiết kế mà bên mua mong muốn, nhu cầu hỗ trợ phát triển sản phẩm và trách nhiệm mà mỗi bên sẵn sàng đảm nhận.

OEM: Sản xuất theo yêu cầu của bên mua

OEM, viết tắt của Original Equipment Manufacturing, thường được dùng để chỉ hình thức nhà sản xuất gia công giày dép theo thiết kế, thông số hoặc yêu cầu sản phẩm đã được bên mua xác định và phê duyệt.

Bên mua có thể cung cấp hồ sơ thiết kế, bản vẽ kỹ thuật, yêu cầu vật liệu, mẫu tham khảo hoặc những tài liệu sản phẩm khác. Nhà sản xuất đánh giá dự án và sản xuất theo phạm vi đã thống nhất.

Mô hình này có thể phù hợp với doanh nghiệp đã xác định rõ ý tưởng sản phẩm và muốn hợp tác với một đơn vị sản xuất bên ngoài.

Trước khi bắt đầu dự án OEM, hai bên cần xác nhận thông số sản phẩm, trách nhiệm về vật liệu, quy trình phê duyệt mẫu, số lượng sản xuất, yêu cầu chất lượng và điều kiện thương mại.

ODM: Sản xuất kết hợp hỗ trợ phát triển sản phẩm

ODM, viết tắt của Original Design Manufacturing, thường mô tả mô hình trong đó nhà sản xuất đóng góp thiết kế có sẵn hoặc năng lực phát triển sản phẩm bên cạnh hoạt động sản xuất.

Tùy theo thỏa thuận, bên mua có thể lựa chọn hoặc điều chỉnh một thiết kế từ danh mục của nhà sản xuất thay vì tự phát triển toàn bộ sản phẩm từ đầu.

Mô hình này có thể phù hợp với doanh nghiệp muốn đưa sản phẩm ra thị trường mà không phải tự quản lý toàn bộ quá trình thiết kế và phát triển kỹ thuật.

Tuy nhiên, phạm vi dịch vụ ODM có thể khác nhau giữa các nhà cung cấp. Doanh nghiệp cần làm rõ những yếu tố nào được phép tùy chỉnh và cách xử lý quyền sở hữu thiết kế, tính độc quyền, khuôn và phạm vi sử dụng trong hợp đồng.

Sản xuất nhãn hàng riêng (Private Label)

Giày dép private label là sản phẩm được sản xuất để bán dưới thương hiệu của bên mua. Sản phẩm có thể dựa trên thiết kế có sẵn hoặc được điều chỉnh theo yêu cầu, tùy thuộc vào năng lực của nhà sản xuất và thỏa thuận giữa hai bên.

Mô hình này phù hợp với nhà bán lẻ và doanh nghiệp muốn phát triển dòng sản phẩm mang thương hiệu riêng mà không cần vận hành nhà máy giày dép của mình.

Bên mua nên làm rõ các lựa chọn nhận diện thương hiệu, yêu cầu đóng gói, thông số sản phẩm, số lượng đặt hàng tối thiểu và những giới hạn liên quan đến việc sử dụng thiết kế đã chọn.

Các mô hình trên có thể giao thoa trong thực tế. Việc sử dụng thuật ngữ OEM, ODM hay private label không thay thế cho nhu cầu xác định rõ dịch vụ và trách nhiệm bằng văn bản.

3. So sánh các loại đối tác sản xuất giày dép

Thuật ngữ “công ty sản xuất giày” có thể được dùng để mô tả các doanh nghiệp có năng lực và vai trò rất khác nhau.

Các nhóm trên không phải lúc nào cũng tách biệt hoàn toàn. Một doanh nghiệp có thể cung cấp nhiều loại dịch vụ, trong khi một số mô hình hợp tác có sự tham gia của nhiều công ty trong chuỗi cung ứng.

Đối với bên mua, ưu tiên quan trọng là xác định đơn vị nào trực tiếp sản xuất, ai phụ trách quyết định kỹ thuật và ai chịu trách nhiệm đối với yêu cầu sản phẩm cũng như giao hàng đã thống nhất.

4. Đánh giá năng lực sản xuất theo dòng sản phẩm

Một nhà sản xuất phù hợp với dòng giày này chưa chắc là lựa chọn phù hợp cho dòng giày khác. Yêu cầu sản xuất có thể thay đổi theo vật liệu, kết cấu, mục đích sử dụng và độ phức tạp của thiết kế.

Ví dụ như giày lưu hóa, giày thường ngày, sandal và giày hướng đến hiệu năng sử dụng có thể yêu cầu vật liệu, linh kiện, thiết bị và quy trình kỹ thuật khác nhau.

Khi đánh giá nhà sản xuất, doanh nghiệp nên trao đổi về:

• Những dòng giày công ty đang hỗ trợ sản xuất.
• Các phương pháp kết cấu và lựa chọn vật liệu liên quan.
• Độ phức tạp của thiết kế dự kiến.
• Khả năng hỗ trợ phát triển sản phẩm và làm mẫu.
• Nhu cầu sử dụng khuôn, công cụ hoặc linh kiện chuyên biệt.
• Tiêu chí chất lượng và nhu cầu thử nghiệm.
• Số lượng đơn hàng và kế hoạch sản xuất.
• Những giới hạn có thể ảnh hưởng đến dự án.

Hồ sơ giới thiệu năng lực hoặc danh mục sản phẩm có thể giúp doanh nghiệp tìm hiểu ban đầu, nhưng không thay thế cho việc trao đổi về dự án cụ thể. Khi có thể, bên mua nên yêu cầu ví dụ hoặc tài liệu liên quan và xác minh khả năng đáp ứng sản phẩm dự kiến.

5. Vai trò của phát triển sản phẩm và phối hợp kỹ thuật

Hoạt động sản xuất giày dép thường bắt đầu từ trước khi đơn hàng hàng loạt được triển khai. Giai đoạn phát triển chuyển hóa ý tưởng thành thông số có thể đánh giá, phê duyệt và sử dụng trong quá trình sản xuất.

Tùy dự án, quá trình này có thể bao gồm rà soát thiết kế, lựa chọn vật liệu, đánh giá tính khả thi của kết cấu, phát triển mẫu và ghi nhận các lần chỉnh sửa.

Khả năng hỗ trợ phát triển sản phẩm của nhà sản xuất đặc biệt hữu ích khi doanh nghiệp đã có ý tưởng nhưng cần hỗ trợ chuyển hóa ý tưởng thành bản mô tả có thể sản xuất.

Để phối hợp hiệu quả, bên mua nên chuẩn bị:

• Hình ảnh tham khảo hoặc bản vẽ kỹ thuật.
• Yêu cầu về vật liệu và linh kiện.
• Thông số màu sắc và nhận diện thương hiệu.
• Dải kích cỡ và các thông số liên quan.
• Mục đích sử dụng và thị trường mục tiêu.
• Phản hồi mẫu và hồ sơ chỉnh sửa.

Trước khi cam kết sản xuất, cần xác nhận những hoạt động phát triển nào nằm trong thỏa thuận và những hạng mục nào có thể phát sinh thêm chi phí hoặc thời gian.

6. Tìm hiểu chuỗi cung ứng phía sau một đôi giày hoàn chỉnh

Một đôi giày hoàn chỉnh có thể sử dụng nhiều loại vật liệu, linh kiện và trải qua nhiều công đoạn sản xuất. Tùy theo mô hình hợp tác, nhà máy có thể trực tiếp tìm nguồn cung ứng linh kiện, phối hợp với nhà cung cấp bên ngoài hoặc sử dụng vật liệu do bên mua chỉ định.

Một số câu hỏi hữu ích gồm:

• Ai chịu trách nhiệm tìm nguồn cung ứng vật liệu và linh kiện chính?
• Vật liệu do bên mua, nhà sản xuất hay cả hai bên lựa chọn?
• Tính sẵn có của vật liệu và việc thay thế được quản lý như thế nào?
• Bên nào chịu trách nhiệm xác nhận thông số linh kiện?
• Các thay đổi được thông báo ra sao khi vật liệu không còn sẵn có?
• Những thông tin nào có thể được cung cấp về nguồn cung ứng và tiến độ sản xuất?

Hiểu rõ trách nhiệm giúp bên mua đánh giá những điểm phụ thuộc trong chuỗi cung ứng và lập kế hoạch đối với các thay đổi có thể ảnh hưởng đến sản xuất.

Các tuyên bố cụ thể về mạng lưới nhà cung cấp, khả năng truy xuất vật liệu hoặc phương thức tìm nguồn cung ứng cần được hỗ trợ bằng thông tin đã được nhà sản xuất xác nhận.

7. Đánh giá quản lý chất lượng và trách nhiệm sản xuất

Yêu cầu chất lượng nên được thiết lập trước khi bắt đầu sản xuất. Bên mua và nhà sản xuất cần thống nhất về thông số sản phẩm đã duyệt, yêu cầu kiểm tra và quy trình xử lý sai lệch.

Tùy theo dòng giày và yêu cầu của khách hàng, các điểm kiểm tra có thể bao gồm nguyên vật liệu đầu vào, kích thước linh kiện, lắp ráp, ngoại quan, kích cỡ, hoàn thiện, đóng gói và các thử nghiệm đã thống nhất.

Khi đánh giá đối tác sản xuất tiềm năng, hãy hỏi:

• Thông số sản phẩm đã duyệt được truyền đạt đến bộ phận sản xuất như thế nào?
• Những hoạt động kiểm tra nào có thể được thực hiện trong quá trình sản xuất?
• Lỗi và sai lệch được ghi nhận ra sao?
• Biện pháp khắc phục được thống nhất và xác minh như thế nào?
• Bên nào tổ chức kiểm tra độc lập hoặc thử nghiệm phòng thí nghiệm nếu cần?
• Những tài liệu nào có thể được cung cấp để chứng minh sự phù hợp với yêu cầu đã thống nhất?

Không nên mặc định nhà sản xuất có một chứng nhận cụ thể hoặc áp dụng một tiêu chuẩn kiểm tra nhất định nếu chưa xác minh thông tin liên quan.

Trách nhiệm rõ ràng cùng quy trình được ghi nhận bằng văn bản giúp hai bên xử lý các vấn đề chất lượng nhất quán hơn.

8. Rà soát điều kiện thương mại và kế hoạch sản xuất

Mức độ phù hợp của đối tác sản xuất còn phụ thuộc vào việc điều kiện thương mại có đáp ứng mô hình kinh doanh của bên mua hay không.

Trước khi xác nhận đơn hàng, hãy rà soát báo giá và làm rõ cách thức quản lý dự án từ giai đoạn phát triển đến giao hàng.

Các nội dung quan trọng bao gồm:

• MOQ và khả năng thay đổi cơ cấu đơn hàng.
• Giá đơn vị và các khoản phí chưa bao gồm.
• Chi phí làm mẫu và phát triển sản phẩm.
• Chi phí khuôn hoặc công cụ sản xuất nếu có.
• Điều kiện thanh toán và các mốc triển khai.
• Thời gian thực hiện dự kiến và thời điểm bắt đầu tính tiến độ.
• Quy cách đóng gói.
• Phương án vận chuyển và phân chia trách nhiệm.
• Quy trình xử lý thay đổi hoặc chậm trễ.

Thời gian thực hiện cần được đánh giá trong bối cảnh cụ thể. Chuẩn bị vật liệu, phê duyệt mẫu, sắp xếp sản xuất, kiểm tra và vận chuyển đều có thể ảnh hưởng đến tổng tiến độ.

Thỏa thuận bằng văn bản giúp hạn chế những cách hiểu khác nhau về nội dung đã bao gồm trong báo giá và trách nhiệm giao hàng của mỗi bên.

9. Lựa chọn đối tác sản xuất phù hợp với nhu cầu dài hạn

Lựa chọn nhà sản xuất giày dép không chỉ là quyết định mua hàng ngắn hạn. Đối với doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng danh mục sản phẩm, mối quan hệ sản xuất có thể ảnh hưởng đến hoạt động phát triển sản phẩm, quản lý tồn kho và khả năng đáp ứng thị trường trong tương lai.

Hãy xem xét liệu đối tác tiềm năng có thể giao tiếp rõ ràng, ghi nhận quyết định quan trọng và trao đổi về các thay đổi trong yêu cầu sản phẩm khi doanh nghiệp phát triển hay không.

Sau những đợt sản xuất đầu tiên, doanh nghiệp nên đánh giá hiệu quả dựa trên các kỳ vọng đã thống nhất, bao gồm mức độ phù hợp của sản phẩm, phối hợp giao hàng, giao tiếp, hồ sơ và xử lý vấn đề.

Hợp tác dài hạn không có nghĩa mọi dự án phải giữ nguyên như ban đầu. Thay vào đó, mối quan hệ hiệu quả cần có quy trình rõ ràng để đánh giá yêu cầu mới, xác định tính khả thi và thống nhất điều kiện kỹ thuật cũng như thương mại được điều chỉnh.

Doanh nghiệp cũng nên định kỳ đánh giá liệu năng lực và phương thức hợp tác của nhà sản xuất còn phù hợp với nhu cầu hay không.

10. Những câu hỏi cần đặt ra trước khi lựa chọn công ty sản xuất giày

Hãy sử dụng những câu hỏi sau để định hướng quá trình trao đổi với nhà cung cấp:

• Công ty đang sản xuất những dòng giày dép nào?
• Công ty cung cấp mô hình OEM, ODM, private label hay các hình thức sản xuất khác?
• Những dịch vụ phát triển sản phẩm nào hiện có?
• Cần thông tin kỹ thuật gì để đánh giá dự án mới?
• MOQ áp dụng cho sản phẩm dự kiến là bao nhiêu?
• Những loại vật liệu, linh kiện và phương pháp kết cấu nào có thể được xem xét?
• Mẫu được đánh giá và phê duyệt như thế nào?
• Những yêu cầu chất lượng và quy trình kiểm tra nào có thể được thống nhất?
• Những chi phí nào nằm trong báo giá và những khoản nào được tính riêng?
• Tiến độ sản xuất, thay đổi vật liệu và chậm trễ được thông báo ra sao?
• Trách nhiệm của mỗi bên đối với đóng gói, vận chuyển và chứng từ xuất khẩu là gì?
• Công ty có thể cung cấp thông tin nào về quy trình sản xuất và các yêu cầu tuân thủ liên quan?

Hãy đánh giá câu trả lời dựa trên nhu cầu sản phẩm, thị trường và tổ chức của doanh nghiệp. Một nhà cung cấp phù hợp cần giải thích rõ phạm vi dịch vụ và điều kiện để có thể hỗ trợ dự án.

📍 Địa chỉ:

👉 Nhà máy: Ấp Hiệp Tâm, Xã Định Quán, Thành phố Đồng Nai, Việt Nam

👉 Văn phòng: 667 Điện Biên Phủ, Phường Thạnh Mỹ Tây, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

☎️ Liên hệ: +84 274 3727017